Monday , November 19 2018
Home / ትግርኛ / ጉዕዞ ባንዴራታት ኤርትራ

ጉዕዞ ባንዴራታት ኤርትራ

(ኣብ ሕዳር 2001 ‘Eritrean Symbols Of Many Colors’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ብሳልሕ ቃዲ ጆሃር ብቋንቋ እንግሊዝ ዝተጻሕፈ: ትርጉም – ዮኣ)

መእተዊ : ኣንበሳ ኣብ ርእሱ ኣኽሊል ደፊኡ ሰንደቕ ዓቲሩ ኣሎ፣ እታ ኣኽሊልን እታ ዓቲርዋ ዘሎ ዘንጊን ድማ ኣብ ልዕሊአን መስቀል ኣለወን። እዚኣ ኣርማ ናይ “ኣንበሳ-ዘነገደ-ይሁዳ-ግርማዊ-ቀዳማዊ-ሃይለ-ስላሰ-ንጉሰ-ነገስት-ዘኢትዮጵያ” ኢያ ዝነበረት። እዛ ኣርማ ኣብ ማእከል እታ ቀጠልያ፣ ብጫን፣ ቀይሕን ዝሕብራ ባንዴራ ኢትዮጵያ’ውን ነይራ።

ንብዙሓት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ምልክት ናይ ዓመጽ፣ ጸቕጢ፣ ፍርሕን ድሕረትን ኮይና ክትርኣዮም እንከላ፣ እቶም ካብ መግዛእቲ ፋሺሽታዊ ሓይልታት ጣልያን ሓራነቶም ጥራሕ ከርእዩ ዝደልዩ ዝነበሩ ወይ ድማ ምስቶም ስግር መረብ ዝነብሩ ብደምን ብባህልን ዝተኣሳሰርዎም ህዝቢ ርክቦም ዝተበትከ ኮይኑ ዝስምዖም ዝነበሩ ኤርትራውያን ግና ነዛ ኣርማ ከም ኣርማኦም ተቐበልዋ።

ብተወሳኺ፣ ኣብቲ ሽዑ ግዜ ገለ ኤርትራውያን ወለዶ መበቆሎም ምስ ኢትዮጵያ ብቐረባ የተኣሳስርዎ ነይሮም ኢዮም። ኣብ ውርሻ ታሪኽ ጥንታዊት ስልጣነ ኣኽሱም እውን ገለ ክፋል ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝራኸብ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ሓይልታት ጣልያን ኣብ ዓድዋ ኣንጻር ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፋለሙሉ እዋን ይኹን ኣብ ካልእ ሜዳታት ውግእ፣ ገለ ካብቶም ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ጣልያን ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣብ ጎድኒ ኢትዮጵያውያን ተሰሊፎም ተዋጊኦም ኢዮም።

ቅድም’ዚ ግን ንግዜ ምውጻእ ጣልያን ንዳህስስ።

1.መድረኽ ምስግጋር

ፋሺሽታዊት ጥልያን ብሓይልታት ኪዳን ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ድሕሪ ምስዓራ ኤርትራ ናብታ ንመጀመርታ እዋን ምስ ዴሞክራስያውያን ትካላትን ናጽነት ኣተሓሳስባን ዘላለየታ እንግሊዝ ተሰጋገረት። ነዚ ሓሳባትካ ብናጻ ናይ ምግላጽ መድረኽ ተጠቒሞም’ዮም እምብኣርከስ ኤርትራውያን ሃገራዊ ሓድነትን፣ ሃገራውነትን ክሃንጹን ነቲ ርእስኻ ምኽኣል ዝብል መትከል ከበጋግስዎን ዝጀመሩ። ይኹን እምበር እቲ ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝብል ኣምር እናኸረረ ኣብ ምምጽኡን ኤርትራውያን ዕድል መጻኢኦም ባዕሎም ክጭብጡን ኣብ ዝሓነኑሉን እዋን እቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንሊብያ፣ ሶማልን፣ ኤርትራን ‘ክውግነን’ ዝገበሮ ታህዋኽ መኻልፍ ስለዝኾነ ርእሰ-ምርኮሳ ኤርትራውያን ኣይተጋህደን።

ይኹን እምበር፣ ኣርብዓታት ሓድሽ መድረኽ ፖለቲካዊ ክትዕን ቃልስን ኣብ ርእሲ ምትእትታዉ ህዝቢ ውዱብ ምንቅስቓሳት ክገብርን ምልዕዓላት ክፈጥርን፣ ዝተፈለላዩ ሕብረተሰባት ኤርትራ’ውን ክቀራረቡን ኣብ መንጎኦም ዝነበረ ፍልልያት ንምጽባብ ክንቀሳቐሱን ጀመሩ። ጋዜጣታት ኣጉላዕልዓ፣ ፖለቲካዊ ንቕሓት ብዕጽፍታት ወሰኸ፣ ዘመናዊ ኤርትራዊ ሃገራውነት ድማ ተወልደ።

ኣብ ኤርትራ ተራእዩ ዘይፈልጥ ውዕውዕ ፖለቲካዊ ሃዋሁ ድሕሪ ምፍጣሩ እምብኣርከስ እቲ ከም ባርዕ ዝቀጻጸል ዝነበረ ኤርትራዊ ሃገራውነት ንዕኡ ዝውክሎ ናቱ ዝኾነ ኣርማ ክደሊ ግድን ኮነ።

2. ምቕልቃል ሰልፍታትን ኣመዓባብላ ባንዴራን

ኣብቲ ጽኑዕ ሃገራዊ መንነት ንምርግጋጽ ዝተገብረ ቃልሲ እተን ናጽነት ዝጠልባ ዝነበራ ማሕበራት ቅልጡፍ ዕብየት ከርእያ ኣብ ርእሲ ምኽኣለን፣ እቲ ሓድሽ ፖለቲካዊ ባይታ’ውን ዓበይትን ክኢላታትን መራሕቲ ኣፍረየ። ኢብራሂም ሱልጣን ማሕበር ‘ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ’ ብምምስራት ንሸቃሎ ትግረ ካብ ኣርዑት ‘ሽማግለ’ ሓራ ንምውጻእ ናይ ደርቢታት ቃልሲ ኣበገሰ፣ ብዙሕ ክፋል ናይቲ ንነዊሕ ግዜ ኣብ ትሕቲ ጭቆና ዝነበረ ሕብረተሰብ ድማ ኣብ ጎድኑ ተሰለፈን ከም በዓል ዓብደልቃድር ከቢረ፣ ናስር ፓሻን ዑመር ቃዲን ዝኣመሰሉ ዓበይቲ መራሕቲ’ውን ምስኡ ኪዳን ገበሩን።

ኣብዚ ግዜ’ዚ፣ ማሕበር ኤርትራ ንኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ራስ ተሰማ፣ ወዱ ኣብራሃ ተሰማ፣ ስዩም መዓሾን ወልደኣብ ወልደማርያምን ተመስረተ። ስለዚ’ምበኣር ብወገን ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ሓደ ዓቢ ኪዳን ክፍጠር እንከሎ ኤርትራ ንኤርትራውያን’ውን ንኣርባዕተ ንኡሳን ሰልፍታት ኣብ ኪዳን ኣሕቢራ ንሰልፊ ናጽነት ብምምስራት ነታ ናይ ኢትዮጵያ ደገፍ ዝነበራ ማሕበር ሕብረት(ብልሙድ ኣጸዋውዓ -ማሕበር ኣንድነት) ክትብድሃ ጀመረት። ብዙሓት ሰባት እታ ሰማያዊት ባንዴራ ኣብ ከምዚ ዝበለ ፖለቲካዊ ኩነታት ብኣባላት ሰልፊ ናጽነት ከም ዝተበጋገሰት ይኣምኑ።

ድሕር’ዚ ኤርትራ ኣብ ሓድሽ ምዕራፍ ምንብልባል ባንዴራታት ኢያ ኣትያ። ሕብረታውያን ባንዴራ ኢትዮጵያ ኣንበልበሉ፣ ማሕበራት ሻራ-ኢጣልያ ባንዴራ ጥልያን ኣንበልበላ፣ ውሑዳት ምስ እንግሊዝ ምውጋን ዝመረጹ ድማ ናይ እንግሊዝ ባንዴራ ኣንበልበሉ።

ኣብ 1952፣ ኩላቶም ኤርትራውያን ወከልቶም ብምምራጽ ባንዴራ ኤርትራ ኣጽደቑ። እዛ ባንዴራ እዚኣ ብቕድሚ ብሩህ-ሰማያዊ ሕብሪ ዝቖማ ሰለስተ ጨናፍር ኣውሊዕ ዘለዋ ክትከውን እንከላ፣ ካብተን ሰለስተ ጨናፍር እተን ክልተ ዓሰርተው-ሓደ ኣቑጽልቲ ክህልወን ከሎ፣ እታ ማእከለይቲ ድማ ዓሰርተ ክልተ ኣቑጽልቲ ኣለዋኣ። እቲ በዛ ባንዴራ እዚኣ ዝተፈለመ ኤርትራዊ ሃገራውነት እምብኣርከስ ክሳብ ሎሚ ይግስግስ ኣሎ፣ እዛ ባንዴራ እዚኣ ጥራሕ ድማ ኢያ እታ ህዝቢ ብሙሉእ ድምጺ ተሰማሚዑ ክትውክሎ ዘጽደቓ ሃገራዊት ኣርማ። እዛ ባንዴራ እዚኣ ኢያ ንምፍጣር ናይታ ሎሚ ንፈልጣ ሃገረ ኤርትራ ዘረጋገጸት ማሕተም።

3. ፖለቲካዊ ምፍሕፋሕ

ቅድሚ ሱሳ ዓመታት ዞባውያንን ኣህጉራውያንን ሓይልታት ንኤርትራ ከፋፊሎም ምስ ሱዳንን ኢትዮጵያን ክሕውስዋ መደብ ኣበጊሶም ነበሩ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ኤርትራውያን ኣብ ፈታኒ ቀራና መንገዲ ነበሩ፣ እቲ ናጻ ናይ ምዃን ጠለቦም ጸማም እዝኒ ስለዝተዋህቦ ክልተ ምርጫታት ጥራሕ’ዩ ነይሩዎም፣ ሓደው ክከፋፈሉ ሓደው ድማ ምስ ኢትዮጵያ ክሓብሩ። ሰልፊ ሕብረት’ውን እቲ ናይ ናጽነት ሕቶ ከይሰምር ዓቢ ኣበርክቶ ነይርዋ ክበሃል ይከኣል ኢዩ።
ኣብ መወዳእታ ግን፣ ሓያላን ሃገራት ዓለምን እቲ ንመዋጥር ኤርትራ ፍታሕ ክረኽበሉ ዝነበሮ ውዱብ ሕቡራት ሃገራትን ንኤርትራ ሰለስተ ምርጫታት ኣቕረቡላ።

1. ምክፍፋል (ኣዝዮም ውሑዳት ዝደገፍዎ)
2. ዘይቅድመኹነታዊ ሕብረት ምስ ኢትዮጵያ(ሓያል ደገፍ ናይ ማሕበር ሕብረትን ኢትዮጵያን ዝነበሮ)
3. ናጽነት(ሰልፊ ናጽነትን ኣልራቢጥያ ኣልእስላምያን ዝቃለሳሉ ዝነበራ)

መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ምስ ናጽነት ዝብል ሓሳብ ተሰማሚዖም ኣብ ጎድኒ ሰልፊ ናጽነት ብምስላፎም፣ ንሃገሮም ተጎዛዝያ ንሓዋሩ ካብ ምጥፋእ ኣድሒኖማ ክበሃል ይከኣል። እቲ ምክፍፋል ዝብል መደብ ተሳዕረ፣ ኤርትራ ድማ ከይተመቓቐለት ሓንቲ ኣካል ኮይና ክትቅጽል ከኣለት።

እንተ እተን ተጻረርቲ ናይ ናጽነትን ናይ ኣንድነትን ክልተ ደምበታት ግን ካብ መትከለን ፍሕት ምባል ኣበያ። ነዚ ምፍጣጥ እዚ ንምፍታሕ ኢለን ድማ እተን ክልተ ሰልፍታት ናብ ድርድር ኣምርሓ፣ በዚ ኸምዚ ንኽልቲአን ማእከላይ ዝኾነ ብይን ተበየነ – ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ትሕቲ ንጉስ ሃይለ ስላሰ ብፈደረሽን ክቑረና። እዚ ንብዙሓት ሃገራውያን ጓሂ ዝነበሮ ፍታሕ እኳ እንተነበረ ንኤርትራ ካብ ምክፍፋል ዘድሕን ዝሓሸ ፍታሕ ኢሎም ግና ተቐበልዎ። ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ግዳ እዚ’ውን ኣይሰመረን፣ እቲ ናይ ፈደረሽን ውዕል ኣብ ዓሰርተ ዓመቱ ተቖጽዩ ተረፈ።

ናብ ጉዳይ ሰንደቕ-ዕላማ ምስ እንምለስ፣ ባንዴራ ኤርትራ ብዙሕ ክትዕ ዝሓለፋ፣ ድምጺ-ምርጫዝተኻየደላን እቲ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ፈላሚ ቅዋም ኤርትራ ክነድፍ ሓላፍነት ዝተዋህቦ 68 መስረትቲ ኣባላት ዘካተተ ቤት-ምኽሪ ኤርትራ ብሙሉእ ድምጺ ዘጽደቓን ኢያ ነይራ። ድሕር’ቲ ናይ ሽዱሽተ ኣዋርሕ መዝነት፣ እቲ ቤት ምኽሪ ናይ መጀመርታ ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ኮይኑ ንኣርባዕተ ዓመታት ከገልግል ሓላፍነት ተረከበ። ካብዚኣቶም 14 ኣባላት ነቲ ዕድመ ክነጽግዎ እንከለዉ፣ ገለ ድማ ኣብ ሚኒስተርነትን ኣብ ህዝባዊ ቤትጽሕፈታትን ተሾሙ። ነቶም ዝጎደሉ 14 ኣባላት ባይቶ ብሓደስቲ ንምትካእ ግን ምርጫ ተኻየደ። ዝርዝር
ኣስማት ናይቶም 14 ሰባት እዚ ዝስዕብ ኢዩ፦

1.ኣቶ መስፍን ገብርሂወት
2.ሰይድ ያሲን ሓሰን ናይብ
3.ራስ ተሰማ ኣስመሮም
4.ግራዝማች ተኸሃይማኖት በኹሩ
5.ቀኛዝማች ሓድገምበስ ክፍሎም
6.ናስር ፓሻ ኣቡበከር

7.ግራዝማች መሓመድ ስዒድ ኣሊ በኽ
8. ኣቶ ወልደዮሃንስ ገብረዝጊ
9.ኢንስፔክተር እምባየ ገብረኣምላኽ
10.ኣቶ ተድላ ባይሩ
11.ፊተውራሪ ሓረጎት ኣባይ
12.ኣዝማች ተስፋይ በራኺ
13.ኣቶ ኣምባየ ሃብተ
14.ኣቶ ተስፋልደት ገረድ

(ምንጪ፦ መሓመድ ስዒድ ናውድ ካብ ኣልሓዲዳ ወልታሪኽ)

4. ምውራድ ሰማያዊት ባንዴራ

እታ ብትግረ ‘ከድራ’፣ ትግርኛ ድማ ‘ኣውሊዐይ’ እናተባህለት እትጽዋዕ ሰማያዊት ባንዴራ እምብኣርከስ መለለዪት ናይታ ውልዶ ሃገር ኤርትራ ኮነት። ጌና ብፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ከይተቖርነት እንከላ ኤርትራ ልኡላውነታ ዝተሓለወ ናይ ገዛእ ርእሳ ባንዴራ’ውን እትውንን ሃገር ኮይና ነበረት።

ይኹን እምበር እቶም ምስ ኢትዮጵያ ሕብረት ዝጽውዑ ዝነበሩ ክፋል(ማሕበር ሕብረት) ንርእሰ-ውሳነ ኤርትራ ብምቅዋም ብሃይለ ስላሴ ክመሓደሩ ይደልዩ ነበሩ፣ ኣብቲ ፈደረሽን ዝነበረሉ እዋን’ውን እንተኾነ ድማ ባንዴራ ኢትዮጵያ ብምንብልባል ነቲ ናይ ፈደረሽን ስምምዕ ዝብሕጉግ ተግባራት ኣይገደፉን። ሻቡ ኣይደንጎየን ድማ ሃጸይ ሃይለ ስላሴ ንውዕል ፈደረሽን ክግህሶ ጀመረ፣ ንባይቶ ኤርትራ ኣፍሪሱ ድማ ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ኤርትራ ብባንዴራ ኢትዮጵያ ከም እትትካእ ገበረ። ምውራድ ናይዛ ባንዴራ መፈለምታ ናይቲ ኤርትራውያን መሰል ርእሰ-ውሳኔኦም ክመልሱ ዘካየድዎ ነዊሕን መሪርን ገድሊ ኮነ።

ኣብ መወዳእታ ሓምሳታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ውዕል ፈደረሽን ክግህሰሉ ኣብ ዝጀመረ እዋን ሓራካ ወይ ድማ ማሕበር ሻውዓተ ብዝብል ቅጽል ዝፍለጥ ሰላማዊ ህዝባዊ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓስ ጀሚሩ ነበረ፣ ኣባላቱ ክህደኑ ምስ ጀመሩ ግን ናብ ሕቡእ ተቓውሞ ተለወጠ። ኣብ መስከረም 1961 ድማ ብረታዊ ቃልሲ ብመሪሕነት እድሪስ ዓዋተ ጀመረ። ኣብዚ ግዜያት ምጅማር ቃልሲ እምበኣርከስ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ትኹን ሓራካ ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ኤርትራ ኢየን ኣንበልቢለን ዝወፈራ።

ኣብ ሱሳታት ባንዴራ ኢትዮጵያ ብፍላይ በቶም ኣኽረርቲ ሕብረት ብኽብሪ ኢያ ትርአ ነይራ። ዋላ’ኳ ሕጊ እንተዘይኣዘዞ ድማ ኣብ ቀብሪ ኣብ መርዓ ወይ’ውን ኣብ ካልእ ህዝባዊ በዓላት ባንዴራ ኢትዮጵያ ኢያ ትስቀል ዝነበረት። በቲ ካልእ ወገን ድማ ሃገራውያን ኤርትራውያን ነታ ብሕጊ ዝተኸልከለት ሰማያዊት ባንዴራ ኤርትራ ካብ ዝተሓብኣቶ ኣቐልቂሎም ንናእሽቱ ደቆም ባንዴራ ሃገሮም ከይርስዑ የዘኻኽርዎምን እታ ሽዑ ዓብላሊት ዝነበረት ባንዴራ ኢትዮጵያ ብሓይሊ ኣብ ልዕሊኦም ዝተስገደደት ምዃና የስተምህርዎምን ነበሩ።

ሕብረታውያን ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ሽቶ ናይ ፕሮፖጋንዳኦም ገይሮም ከጥቅዕዋ ጀመሩ፣ “ባንዴራ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት” እናበሉ ድማ የቆናጽብዋ ነበሩ። እንተ ነታ ናይ ኢትዮጵያ ባንዴራ ግን፣ ‘ናይ ጃንሆይ ፣ ናይቲ ቅቡእ ኣምላኽ ባንዴራ’ እናበሉ ወደስዋ። ባንዴራ ኢትዮጵያ መለኮታዊ ክብሪ ክትውሃብ እንከላ ብኣንጻሩ እታ ናይ ኤርትራ ባንዴራ “ባንዴራ ናይ ‘ወንበዴታት’”፣ “ባንዴራ ናይ ሸየጥቲ ሃገር” ተባህለት።

ድሒሩ ኣብ ዝመጸ መድረኻት፣ ብፍላይ እቶም ነዚ ፕሮፖጋንዳ እዚ እናተመገቡ ዝዓበዩ መንእሰያት፣ እታ ባንዴራ ንኹሉ ፖለቲካውን ማሕበራውን ሓይልታት ዝውክሉ ደቂሃገር ብኣገባብ ተመሪጾም ዝመረጽዋን፣ እንተላይ እቶም ምስ ኢትዮጵያ ዝውግኑ ዝነበሩ ኤርትራውያን ከይተረፉ ከይፈተዉ ዝተቐበልዋን ብ ዴሞክራስያዊ ኣገባብ ዝመጸት ሓቀኛ ባንዴራኦም ገይሮም ክቕበልዋ ዓቕብ ኮኖም።

5. ምቕልቃል ሓዳስ ባንዴራ

ኣብ መስከረም 1961 ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ነታ ሕብረታውያን ምስ ሃይለ ስላሴ ተሓባቢሮም ቀቢሮም ከትርፍዋ ዝሃቀኑ ሰማያዊት ባንዴራ ዳግማይ ሂወት ሰኹዓላ። ትትከለሉ ናጻ መሬት ከምጽኣላ ምስ ወፈረ ድማ ገጠምቲ ገጠሙላ፣ ደረፍቲ’ውን ዘየሙላ፤ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጎድና ተሰለፈ፣ ኤርትራዊ ሃገራውነት ድማ ከም ብሓድሽ ተባርዐ። እታ ባንዴራ ንሕልምታት እቶም ኩሎም ንምስላ ካብ ዝኽሮም ከየህሰሱ ዘጽንሕዎ ሃገራውያን ብምውካል ከም ማግኔት ንኹሎም ኤርትራውያን ከተዕስሎም ከኣለት።

ኣብ ከባቢ 1973፣ እቶም ዝተረፉ ተደናገጽቲ ሕብረት ሓንሳብን ንሓዋሩን ተሳዕሩ፣ ኩሉ ኤርትራዊ ድማ ነታ ባንዴራ ዝነበሮ ደገፍ ኣረጋገጸ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ኣብ ትሕቲ ጽላል እታ ባንዴራ እቲኣ ኮይኖም ኤርትራውያን ብዘይካ ንኣስመራ፣ ባጽዕን፣ ዓሰብን ንመላእ ኤርትራ ሓርነት ኣጎናጸፍዋ።

ዝተፈጥረ ውድባዊ ፖለቲካ እንተዘይዕንቅፎም ነይሩ ኤርትራውያን ነታ ነዊሕ ዝተጎሳቖለት ባንዴራ ካብ ከርተት ከድሕንዋ ዝነበረ ሕልሞም ምተጋህደ። ይኹን እምበር፣ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ሒደት ዓመታት ድሕሪ’ቲ ዘበገስዎ ቃልሲ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ሓድሽ ዕግርግር ተፈጥረ። ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ(ህ.ግ.ሓ.ኤ) ነቲ ሽዑ ግዜ ብመጉዚትነት ሕብረት ሶቭየትን ኮሙኒስታዊት ቻይናን ዝካየድ ዝነበረ ደማዊ ሰውራዊ ምንቅስቓሳት ብምቕዳሕ ሓዳስ ባንዴራ ሒዙ መጸ። ኣብቲ ናይ 1977 ውድባዊ ጉባኤ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድማ ኢያ ሓንቲ ብስሉስ ኩርናዓት ናይ ቀጠልያ፣ ቀይሕን፣ ሰማያዊን ዝቖመት ኣብ ማእከላ ድማ ብጫ ኮኾብ ዘላታ ባንዴራ ዝተቐልቀለት። ይኹን እምበር ናይዚ ሽዑ ዝካየድ ዘሎ ጉባኤ ኣርማ ጥራሕ ኢያ ብምባል ሓዳስ ባንዴራ ይፈጥር ከምዘይነበረ ከሓደ፣ ብዙሓት ተቓለስቲ ግን ኣይኣመንዎን። እታ ‘ኣርማ ጉባኤ’ ተባሂላ ዝነበረት እምብኣርከስ ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ክትትክእ ዝተበገሰት ምንባራ ጽንሕ ኢሉ ግዜ ባዕሉ ኢዩ መስኪርዎ።

6. ምስናዕ ባንዴራታት

ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት ህ.ግ.ሓ.ኤ ምስታ ምስ ናቱ ኣርማ ምምስሳል ዝነበራ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኮይኑ ን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ(ተ.ሓ.ኤ) ብምጥቃዕ ካብ መሬት ኤርትራ ደፊኡ ናብ ሱዳን ኣውጽኣ። ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ ተ.ሓ.ኤ ናብ ዝተፈላለያ ጉጅለታት ተፈናጨለት፤ እታ ሓንቲ ካብዚኣተን ‘ሳግም’ ኢያ። ኣብ ሰማንያታት ሳግም ብ ኢብራሂም ቶቲል ተመሪሓ ናብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድሕሪ ምጽንባራ እቲ ውድብ ደስ ከይበሎ እንደገና ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ኣብ ጎድኒ’ታ ናቱ ቀያሕ ባንዴራ ክትስቀል ፈቐደ። ክሳብ መዓልቲ ናጽነት 1991 ድማ እታ ሰማያዊት ባንዴራ ህዝቢን እታ ኣርማ ህ.ግ.ሓ.ኤን ጎኒ-ንጎኒ ይስቀላ ነበራ።

ይኹን’እምበር ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፣ ካብ 1991-1993 ክልቲአን ባንዴራታት ሓደ ወጃብ ምጽንባር ሕብርታት ፈጢረን ሕጂ’ውን ሓዳስ ባንዴራ ተቐልቀለት፤ እዛ ሕውስዋስ ባንዴራ ኣብ ትሕቲ ‘ናጻ ኤርትራ’ ዝብል ጭርሖ ክሳብ ግዜ ረፈረንደም ተሰቒላ ኢያ። ኣብ ግንቦት 24፣ 1993 ልኡላዊት ኤርትራ ድሕሪ ምእዋጃ እዛ ባንዴራ’ውን ተጓሕፈት፣ ከም ሓድሽ ድማ እታ ብቐጠልያ፣ ቀይሕን ሰማያዊን ስሉስ ኩርናዓት ዝቖመት ባንዴራ፣ ንኮኾብ ብብጫ፣ ዝነቐጸ ዝመስል ቆጽሊ ኣውሊዕ ተኪኣ ተመልሰት(እታ ናይ ኮሙኒስታውያን መለለይት ዝነበረት ኮኾብ ድሕሪ ምውዳቕ ኮሙኒዝም ተዋጽእ ኣይነበረትን)።

ብመሰረት እቲ ናይ ህ.ግ.ደ.ፍ ዘይተተግበረ ቅዋም ዝብሎ እንተኾይኑ እዛ ባንዴራ መሰጋገሪት ኢያ፤ እቲ ወግዓዊ ምጽዳቕ እታ ባንዴራ ዕማም ሃገራዊ ባይቶ ምዃኑ ድማ ብዘየሻሙ መንገዲ ተገሊጹ ኣሎ። እንተኾነ ግና ኣብ ዓንቀጽ 4 ብዛዕባ ‘ሃገራውያን ኣርማታት’ ዝዛረብ ክፋል ናይቲ ዘይተተግበረ ናይ ህ.ግ.ደ.ፍ ቅዋም፣ ኣብ ቁጽሪ 1 ዳርጋ ከይተወሰነ ዝተወሰነ ዝመስል፤ “ናይ ኤርትራ ባንዴራ፣ ቀጠልያ፣ ቀይሕን፣ ብጫን ሰማያዊን ሕብርታት ምስ ወርቃዊ ቆጽሊ ኣውሊዕ ይህልዋ፣ እቲ
ካልእ ደቀቕቲ ዝርዝር ድማ ብሕጊ ክውሰን” ዝብል ጽሑፍ ይርከብ።

7. ምምላስ ሰማያዊት ባንዴራ – ምምላስ ክብርታት ህዝቢ ኤርትራ

ሎሚ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነታ ርብዒ ዘመን ኣብ ዘቑጸረትሉ ግዜ፣ ጌና ብህዝቢ ዝተመርጸ ሃገራዊ ባይቶ የብላን፤ እቲ ዘሎ ህዝቢ ዘይመረጾ ባይቶ እንተኾነ’ውን ንባንዴራ ዝምልከት ዝኾነ ይኹን ውሳኔ ኣይገበረን፣ ኣብ ስራሕ’ውን የለን። ዓንቀጽ 4 ናይቲ ቅዋም “ኤርትራ ንታሪኻን ባህግታት ህዝባን ዘንጸባርቕ ሃገራዊ መዝሙርን ኣርማን ይህልዋ፣ እዚ ድማ ብሕጊ ይውሰን” ይብል። ህ.ግ.ደ.ፍ ንሕብርታት ባንዴራ ከሎ ጌና ወሲኑ ኣብ ቅዋሙ ከስፍሮ እንከሎ፣ ንሃገራዊ መዝሙርን ንኣርማን ዝምልከት ግን መጻኢ ሃገራዊ ባይቶ ክውስኖም ዕድል ምሃቡ ስለምንታይ ምዃኑ ዝፍለጥ የለን።

ብገለ ሸነኻት ከምዝትንተን እንተኾይኑ ግና እዛ ሎሚ ሃገር ወኪላ ዘላ ባንዴራ፣ ኣብ ሰማንያታት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ንኩውየት ገይሹሉ ኣብ ዝነበረ እዋን ነታ ሓያል ኤርትራዊ ሃገራውነት ዘባርዐት ሰማያዊት ባንዴራ ካብ ልቢ ኤርትራውያን ሓኺኹ ክትርሳዕ ንምግባራ ዘምጽኣ ጥንሰ-ሓሳቡ ምዃና ይግለጽ። ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ ነቲ ዓቢ ሃገራዊ ጉዳይ ባንዴራ ዝምልከት ዝተወስደ በይናዊ ፋሉል ውሳነ ኣብ ልዕሊ ሓድነት ኤርትራ ከቢድ ጉድኣት ኣኸቲሉን ምትፍናን ኣስዒቡን ኢዩ።

ኣብ ጥቅምቲ 27፣2001 መስፍን ሓጎስ ኣብ ለንዶን ኣብ ዝነበረ ኣኼባ ኣብ ዝተዓደመሉ ግዜ እታ ካብ 1991-1993 ዝነበረት ባንዴራ ኣብቲ ኣዳራሽ ተሰቒላ ዝረኣዩ ብዛዕባ ኣመዓባብላ ባንዴራታት ኤርትራ ፍልጠት ዘይብሎም ደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ “ኣብ መቐለ ዝተሰፍየት ባንዴራ” እናበሉ ክኹንንዎ ተሰሚዖም ኢዮም፤ እታ ናይቲ ስርዓት ራድዮ እውን ከም ኣመላ “ባንዴታ ጠላማት” ክትብል ድሕር ኣይበለትን። መርበብ ሓበሬታ ሻባይት’ውን “ናይ ኤርትራ ባንዴራ ዘይኮነት ካብ ባንዴራ ህዝባዊ ግንባርን ካብ ባንዴራ እቶም ወያነ ዝምውሎም ጉጅለታት ዝተዳቐለት ዘይትፍለጥ ባንዴራ” ክትብል ጽሒፋ ነይራ።

ሎሚ፣ ነታ ሰማያዊት ባንዴራ ብግቡእ ክፋለጥዋ ዕድል ዘይረኸቡ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣለዉ። ገለ ካልኦት ግና ካብ ህጻንነቶም ጀሚሮም ነቲ ኣመዓባብላ ኤርትራዊ ኣርማታት ዝተኸታተልዎ ኢዮም። እምብኣርከስ ህ.ግ.ደ.ፍ ብመሰረቱ ኣርማታት ኤርትራ ክመርጽ ፈጺሙ ዝበቅዕ ኣይኮነን፣ ያኢ ሓላዪ ህዝቢ ተመሲሉ ብዛዕባ ክብርታት ባንዴራ ከስተምህር’ውን ኣይክእልን። ህ.ግ.ደ.ፍ መግለጺ ዲክታቶርነትን ምክፍፋልን ዝኾነት ባንዴራ ኢዩ ተኺሉ፣ ኣርማን ምልክትን ባርነት ድማ ኢያ።

ኩላቶም ኣንጻር ባርነት ዝቃለሱ ዜጋታት ድማ ነዛ በቲ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣርዑት ጭቆና ቆሪኑ ሒዙ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ዝተስገደደት ባንዴራ ፍጹም ከወግድዋ ይግባእ። ቅድሚ ዝኣገረ ግን “ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ዝመረጻ ባንዴራ” ካብ ዝብል ዘረባታት ክገላገሉ ኣለዎም።

About awatestaff

Check Also

ኤርትራ: ሃገራዊ ኣፈርክቡ

ብዛዕባ እዚ ኣብ ሃገርና ተፈጢሩ ዘሎ ሓዲሽ ኩነታት ዳርጋ ንነብሰወከፍ ኤርትራዊ ተረዲኡዎ ዘሎ ጉዳይ ስለዝኾነ …

  • Saleh Johar

    Hi Blink,
    The most important thing in debating is honesty. I am afraid you are lacking in that department.

    Last time you made a despicable comment, I calmly tried to explain to you the significance of the flag that seems to give you headaches. Here is what I said, “ 2. History has this funny behavior of coming back again, and again, and again unless resolved in an acceptable manner. If you do not want history to be mentioned, you are on a different planet. History always informs our current situation and influences it.”

    Now I will show you examples where you made dishonest comments, or you are very forgetful…

    Here is one of your outrageous comments,

    “…Saleh gadi about a good dream is because he doesn’t learn history.”
    Then a more outrageous one,

    “I am accusing people like him who brag about being Habesha that was all but bloody.”

    I believe, as your comments testify, you don’t only need to read history, you need to start from scratch. Unfortunately, history stays though it is always a victim as some people’s partisan people whose convictions are so narrowly defined and defy logic. Just check your pronouncements which you presented as your vision for the isolationist Eritrea economic policy. Don’t repeat that kind of argument, please, for your own sake. Sim0ly because there is a PFDJ-TPLF enmity that will not last, you wish to define the economic relations of two countries based on two identical parties. Stay away from making such wishes for Eritrea, please. Don’t wish an eternal war, it is a crime against the future of our country.

    For your information, you will be the last person to accuse me of not learning from history. I wish. I would have wallowed in my ignorance. Then, thank you for giving me an opportunity to brag (since you goaded me to). Try to read and write a fraction of what I read and wrote about history, about Abyssinian history, and about the bloody, violent and feudal Abyssinian history. However, that has nothing to do with my racial identity—despite all of that, I am Abyssinian, I will never compare apples with onions and join the sloganeering “I am not Habesha I am Eritrea” It disappoints yu, but I am both—including other identities that are not relevant here.

    Now for the challenge: show me where I bragged about being Habesha and you win the day. You can’t, unless stating one’s identity is bragging! Are you bragging when you try to assert your Eritreanness? Because that I leave for people who are not comfortable in their skin, who have some issues that they need to assert that ten times a day, like they equate shouting Weyanes a dozen times a day will assert their Eritreanness—just like the Eritrean capo does.

    Finally, here is your gem of comment:

    “..in the above narrative article Saleh gadi is forgetting many historical events that was shaped only by the relationship of so called Habesha”

    I bet you didn’t’ read, or you didn’t understand the article—it is all about how the present relation was shaped and how it has to be in the future. Read it again or listen to it again.
    You see, I do not understand why you would even try to demolish what I did and was doing for decades? Don’t give me what I deserve but why would deny my contribution in that field? Do you think you can erase it just by making irresponsible, false claims? Don’t you know there are honest people who read what I write and know your claims are just despicable?

    Anyway, if you want to know about the inter-Abyssinian relationship, and other related stuff, I recommend a book: “Of Kings and Bandits”. I don’t know the author, but I think the book is history 101 for people like you. You will benefit from it—if you tell me you read it, there is no point in debating with you and if you read the book, I will never reply to any of your comment–I don’t see any reason why I should.

    Appeal: if you have to mention my name, please be honest and do not do it to provoke and play the bad kid’ role. Thank you

    • blink

      Dear Mr.Saleh Johar
      What’s this barrage all about? Come on , we are allowed to push our views even by accusing public figure and that’s how it has been always , you are a public figure . I did not know also you read this forum except sometimes , that’s how I truly still think. Sorry that you are obligated to reply to my accusations against your Habesha affair. Trust me there are many people accusing you for things that you have no clue about, oh but this accusation about your soft spot to Abyssinia Habesha thing is simply not far away from reality sir, it pains me to accuse you purposefully because I always dreamed that you should have been one to teach Eritrean basics to completely destroy this Habesha thing not because you’re syndicated one but b/c you are special. You see unlike other people I bought your two books and sorry about the third one but the two I bought,I actually read them and I have told many times in this forum that I used your OF KINGS AND BANDITS in teaching Eritrean kids about Ethiopian killings over Eritreans and how Jemal chose to die in pride for his people . I do this purposely to go against your so called Habesha love affair because I believe the solution for Eritreans is only away from Ethiopia . I teach many Eritrean kids every year in my community, all but only about Eritrea and how these kids must learn the ugliest thing in our history done by Abyssinia elites by adding the bombing of massawa and other killings started from the 1967 Eritreans journey to Sudan , I always tell them to reject any of this “we are one” bla bla , go to hell to their ugly Habesha thing. We are not and if we are ,we better destroy it now unless we will continue to bleed by it, even after the dictator there is over 50% chance that we will bleed, so better destroy this evil thing and if you stand on the way you will be accused despite your other mountain contributions.

      Now I cannot say anything about the flag because you know my stand is just not that important but this Habesha thing , the game is just starting to give fruits and I guess if this makes me lunatic and dishonest , I don’t care because I am going to do what I believe . At last I would like to apologize to you that I mentioned your name and this will not happen if I thought you will be this much. My averment over you is inline with your book main idea and that’s killing the connection of Habesha or Abyssinia thing , by the way where do you get this Abyssinia thing and Habesha thing , cut it lose sir , it will not help in the future.

      • Saleh Johar

        Hi Blink,

        I have nothing to say, as I promised. Now, you wrote, “Come on, we are allowed to push our views even by accusing public figure and that’s how it has been always, you are a public figure .”

        You have no right to accuse anyone wrongly. And yes, you are allowed to say anything, and you have been enjoying that right. But that doesn’t mean you will not be challenged. And I know that anyone going against the PFDJ the way I do will not be saved from their defamations–what is important to me is not what comes from the PPFDJ, but from those who claim to be on the same side with me. Trying to detroy Habesha? Can that be achieved without genocide or unimaginable injustice?

  • Kokhob Selam
  • blink

    Dear all
    Why all this old defeated idea is coming again? The UN flag run its course and it was all that . Why is this even an issue? The flag has nothing to do with the way the dictator destroy Eritrea. Every Eritrean knows Eritrean flag I mean this one 🇪🇷 🇪🇷 🇪🇷 Is the one. Any one who loves the UN flag can cover his bed and his blankets made by it , it is cheap in Bangladesh and he can get even cheaper price in Ethiopian textile factory for 10 birr. Get over it . We don’t need lecture on a dead ideas. This blue OLD UN flag will not be a reality in Eritrea, I thought you all got this idea by now , you guys surprise everyone by your arrogance in a simple thing . Just forget it and hug the only Eritreans flag 🇪🇷

    • Kokhob Selam

      Dear blink,

      Again here? why is that? how did you manage here?

      “ኩላቶም ኣንጻር ባርነት ዝቃለሱ ዜጋታት ድማ ነዛ በቲ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣርዑት ጭቆና ቆሪኑ ሒዙ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ዝተስገደደት ባንዴራ ፍጹም ከወግድዋ ይግባእ። ቅድሚ ዝኣገረ ግን “ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ዝመረጻ ባንዴራ” ካብ ዝብል ዘረባታት ክገላገሉ ኣለዎም።”

      KS,,

    • Saleh Johar

      Blink,
      Two counts:
      1. Ideas do not get defeated–at least not in the subjective way you explain them
      2. History has this funny behavior of coming back again, and again, and again unless resolved in an acceptable manner. If you do not want history to be mentioned, you are on a different planet. History always informs our current situation and influences it.
      3. The article didn’t mention anything about defeating the dictator or his sympathizers. It’s all in your mind–don’t blame it on the article
      4. “Every Eritrea knows ER ER ER is the one” is your uncorroborated statement, don’t pretend there is a consensus there, but a political problem that requires courage and honesty to address.
      5. You know who is fond of making dresses, blankets and head covers of flags–that you do not find related to the Eritrean blue flag. What does honesty mean to you?
      6. Textile factories and the price of fabrics is unwarranted, bad taste and ill-motivated comment–it doesn’t look good on you, or your debating manners.
      7. F0or an explanation of “Dead ideas” look up, #1.
      8. “We do not need lectures on dead ideas”! First, who is we–talk of yourself. Two, look at #1 again.
      9. If you want it your way, choose between legally adopted “UN” and between PFDJ adopted flag–make your choice and let others make theirs.
      10. I for one will never hug your qolle colored flag.
      …. sorry, I had two points in mind but they stretched to 10–like Aserte T’ezazat Mussie 🙂

      Let’s keep it clean, honest, and mature, BLINK!